Specjalna operacja bojowa Stamm

Walter Stamm urodził się 25 XI 1904 w Braunschweigu.

Do NSDAP wstąpił stosunkowo późno, jego numer legitymacji partyjnej był bardzo wysoki: 3.472.486, podobnie numer SS: 280.041. 

W Warszawie przebywał od roku 1941, by w 1944 awansować na stopień SS-Hauptsturmführera. Od maja tego roku, już jako SS-Sturmbannführer, został szefem IV Wydziału w Urzędzie Komendanta Służby Bezpieczeństwa i Policji Bezpieczeństwa dystryktu warszawskiego. 

SS-Sturmbannführer [mjr.]

IV Wydział noszący wewnętrzną nazwę "Gegner und Abwehr" ["Przeciwnik i Kontrdziałanie"] powszechnie znany był jako Gestapo. Jako szef tego wydziału zwalczającego polskie podziemie Stamm znalazł się w wykazie akcji "Główki".

"Rayski" [szef wywiadu "Parasola"] już w marcu 1944 dysponował pewnymi danymi na jego temat. Ustalił, że Walter Stamm pracuje w gmachu Sipo przy al. Szucha 25, natomiast mieszka naprzeciwko tego budynku: pod nr 16 m 17.

Kamienica Spółdzielni Mieszkaniowej "Proporzec" tzw. "dom generalski"

Al. Szucha 16, kamienica Spółdzielni Mieszkaniowej "Proporzec", tzw. "dom generalski".

Ustalono też, że codziennie około godziny 13:00-13:15 wychodzi z budynku Sipo i udaje się do domu - prawdopodobnie na obiad. Jego wyjścia na zewnątrz dzielnicy policyjnej były tak rzadkie, że nie stanowiły dla przyszłej grupy uderzającej podstaw do przygotowania akcji w innym miejscu niż al. Szucha. Ze względu na warunki przeprowadzenia przyszłej akcji "Mirski", którego II pluton miał ją wykonać, po raz pierwszy w historii oddziału nie mógł wyznaczyć jej dowódcy. Opracował wstępny plan, w którym wykonawcy przebrani w kombinezony firmy kanalarskiej mieli pozorować jakieś prace na środku al. Szucha i zastrzelić Stamma w chwili, gdy ten udawał by się do domu.

Z dziedzińca gmachu KdS Warschau [al. Szucha 25] widoczna jest fasada domu nr 16.

Plan ten upadł po otrzymaniu informacji od "Rayskiego", że Stamm przebywa w nieustalonym szpitalu. Do tego doszła wiadomość od "Wesołego" - tego samego wywiadowcy, który pracował przy "akcji pod Arsenałem" - że Stamm już wkrótce ma na stałe opuścić Warszawę. W związku z tymi nowymi faktami kpt. "Pług" na jednej z kwietniowych odpraw rozkazał "Mirskiemu" wskazanie dowódcy akcji. Wybór padł na "Orkana".

"Orkan" przejął od "Rayskiego" wszystkie dotychczasowe ustalenia wywiadu i przystąpił do opracowywania nowego planu likwidacji Stamma. Na początku maja przedstawił "Pługowi" i "Mirskiemu" plan akcji, który został zaakceptowany.

Po nieudanej likwidacji Alfreda Milke, Niemcy zamknęli szlabanami wszystkie wloty do al. Szucha - tu widok od pl. Unii Lubelskiej. Dom, w którym mieszkał Stamm znajdował się w głębi po prawej stronie.

Plan przewidywał użycie rekordowej liczby żołnierzy, miało ich być aż 21 - nie licząc łączniczek. W przyszłej grupie wykonującej, na odprawach przedakcyjnych zrodziły się wątpliwości, co do szans przeprowadzenia akcji w samym centrum "dzielnicy policyjnej", w zamkniętej szlabanami al. Szucha najeżonej posterunkami wielu niemieckich urzędów. "Orkan", "Zabawa", "Hipek" i inni stwierdzili, że akcja wykonana w tym miejscu jest szaleństwem i zadaniem dla straceńców. "Pług" jednak na kilku zwołanych odprawach twardo stał na stanowisku, że uderzenie musi być wykonane. Tak też się stało...

6 V 1944, w południe, cały przewidziany do akcji zespół zajął swoje stanowiska w pobliżu al. Szucha. Punktualnie o 12:00 zespół wykonawczy przeszedł przez posterunek kontrolny przy szlabanie. W chwilę później weszli do bramy domu, w którym mieszkał Stamm. Tu zatrzymał ich kolejny posterunek żądając przepustki, której nie mieli - "Hipek" błyskawicznie wyjął pistolet i strzelił do wartownika. Po strzałach grupa wybiegła na ulicę pełną Niemców. "Hipek" i "Orkan" otrzymują postrzały od cywilnego agenta, który wybiegł za nimi z wartowni. Do akcji włącza się ubezpieczenie: "Polluks", "Kastor" i  "Nemo" atakują posterunek przy szlabanie, kolejna trzyosobowa grupa wbiega w al. Szucha i kryje ogniem posterunek przed bramą Sipo. Trwa ewakuacja rannego "Hipka", którego koledzy wynoszą do Mercedesa. Zanim samochód ruszył jego kierowca dostaje postrzał w głowę - to strzelają SS-mani, którzy ścigają grupę wykonawców. Auto jednak rusza i pędzi Agrikolą w dół. W całej al. Szucha trwa zaciekła wymiana ognia między Niemcami, a ubezpieczeniem akcji. Niemcy strzelają z okien wszystkich budynków w al. Szucha, w al. Ujazdowskich i z pobliskiej Koszykowej. Wciąż pojawiają się nowi policjanci. Pod gradem pocisków wszystkie samochody mkną Agrykolą i Szwoleżerów ku Powiślu. Pierwszy jedzie Mercedes prowadzony przez rannego kierowcę.

Mercedes 170 V użyty w akcji

"Bruno" wiezie ciężko rannych "Orkana" i "Hipka" oraz "Zabawę", "Bolca", "Olka" i "Burzę", a także "Cyklona" i "Garbatego", którzy z wystawionych za okna peemów ostrzeliwują się.
Za Mercedesem pędzi półciężarowy Chevrolet, w którym oprócz szofera "Otto" jadą tylko "Sokół" i "Lis". Za nimi pędzi przeciążony Wanderer "Kajtka" na którego zderzaku jedzie "Sławomir". Na jego siedzeniach i podłodze leżą: dobity już w czasie jazdy "Nałęcz", ranni "Kastor", "Nemo" i "Polluks", przy oknach z peemami "Żak" i "Lampart". Ten ostatni samochód goniony przez terenowy wóz Gestapo otrzymuje najwięcej trafień. Pierwsze dwa samochody dojeżdżają do rogu Solca i Zagórnej - tu czekają łączniczki, które odbierają broń. Chłopcy opuszczają samochód i pieszo idą do meliny na Czerniakowską. Ostatni z samochodów, Wanderer, trafiony w silnik, staje na Szwoleżerów, na wysokości parku Agrykola. Z ostrzeliwanego wozu wyskakują "Kajtek", "Sławomir", "Żak" i "Lampart". "Kajtek" pada trafiony. W wozie zostają: martwy "Nałęcz" i ranni "Kastor", "Polluks" i "Nemo". Niemcy ostrzeliwują samochód, który staje w płomieniach i wybucha...

Bilans strat poniesionych w akcji był przerażający...
W konspiracyjnym szpitalu zmarli z ran główni wykonawcy: "Orkan" i "Hipek".
Zginęła załoga Wanderera: "Sławomir", "Kajtek", "Kastor", "Polluks", "Nałęcz" i "Nemo".
Kolejni uczestnicy akcji byli ranni.
Nie osiągnięto nawet mieszkania Stamma...

Walter STAMM

ur. 25 XI 1904 Braunschweig
zm. 1970

NSDAP Nr 3 472 486
SS – 11 IX 1938/SS Nr. 280 041

SS-Sturmbannführer und Regierungsrat – 20 IV 1943
SS-Hauptsturmführer und Kriminalrat – ?
SS-Obersturmführer – 11 IX 1938

Reichssportsabzeichen in Bronze
SA-Sportsabzeichen

Leiter Amt IV Geheime Staatspolizei beim KdS Warschau
III 1941 – IX 1944
Staatspolizeistelle Potsdam
1939 - III 1941

powrót