Janina Irena Karasiówna "HAKA"

1903 - 1948

Pseudonimy: "Jadwiga Berg", "Bronka", "Haka", "HK", "Henryk Kościesza", "Ość", "Rybczyńska".

Major WP - 23.IX.1944.

Urodzona 3 maja 1903 w Niżnym Nowogrodzkie [obecnie Gorki] przy ujściu Oki do Wołgi, w majątku rodzinnym, córka Klemensa, inżyniera, i Bronisławy Brzozowskiej.

Uczyła się początkowo w szkole żeńskiej Polskiego Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny w Moskwie.

W 1918 przybyła do kraju i osiadła w Wilnie. Naukę kontynuowała w Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej i tam w czerwcu 1922 otrzymała świadectwo dojrzałości. Od stycznia 1923 studiowała na Wydz. Humanistycznym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, do końca 1924 zaliczając dwa lata. Następnie przeniosła się do Warszawy i od października 1925 kontynuowała studia na Wydz. Lekarskim UW. Jednocześnie studiowała w Studium Pracy Społeczno-Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej - WWP [do 1927 zaliczając następne dwa lata studiów]. Od listopada 1931 kontynuowała studia na Wydz. Pedagogicznym WWP. Pracowała jako referentka Instytutu Oświaty Dorosłych przy Min. Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, była także instruktorką PCK.

Od czasów studenckich związana z Polskim Towarzystwem Teozoficznym, czynna był następnie w - powstałej w 1924 w Warszawie z inicjatywy teozofów - loży Międzynarodowego Mieszanego Zakonu "Le Droit Humain", zaś kiedy w 1934 utworzono polską federację rytu "Le Droit Humain" wchodziła w skład jej władz.

W konspiracji już od 27 września 1939, należała do pierwszej kilkunastoosobowej grupy współzałożycieli SZP - wg gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza była to "pierwsza szesnastka".

Zorganizowała w tym początkowym okresie zawiązki służby kancelaryjnej i łączności, a od połowy października kierowała całością łączności konspiracyjnej w dowództwie Głównym SZP. Używała wówczas pseudonimu "Bronka".

Po utworzeniu ZWZ od stycznia 1940 przez kilka miesięcy zastępczyni mjr. Leona Chendyńskiego, szefa Oddziału V-K [łączności konspiracyjne] w K-dzie Okupacji Niemieckiej ZWZ. Jako przedstawiciel gen. Stefana "Grota" Roweckiego, komendanta Okupacji Niemieckiej ZWZ, uczestniczyła pod pseudonimem "Rybczyńska" w konferencji belgradzkiej [29.V.-2.VI.1940]. Krótko przed wyjazdem do Belgradu objęła funkcję szefa Oddz. V-K K-dy Gł. ZWZ [jeszcze do końca 1940 funkcjonującej jako K-da Okupacji Niemieckiej] i pełniła ją aż do upadku Powstania Warszawskiego [najwyższe stanowisko zajmowane przez kobietę w AK]. Kierowany przez nią niezwykle ważny dział łączności konspiracyjnej podlegał płk. "Kuczabie" -Józefowi Kazimierzowi Plucie-Czachowskiemu, szefowi Oddz. V K-dy Gł., a od kwietnia 1944 podporządkowany był bezpośrednio szefowi sztabu K-dy Gł. AK, gen. Tadeuszowi Pełczyńskiemu "Grzegorzowi".

Używała kolejno pseudonimów: "Jadwiga Berg" [1941-43], a następnie "Haka", "HK", "Henryk Kościesza".

Brała udział w większości ważnych narad w K-dzie Gł. AK - m.in. w słynnej odprawie 31.VII.1944, na której zdecydowano o terminie wybuchu Powstania Warszawskiego.

Uczestniczka Powstania Warszawskiego. Rozkazem L.876/BP z 23 września 1944 mianowana majorem.

Po kapitulacji oddziałów powstańczych przebywała w niewoli niemieckiej, gdzie pełniła funkcję zastępczyni komendantki Oflagu Molsdorf, mjr Wandy Gertz "Leny".

Po zakończeniu wojny pozostała na emigracji w Londynie. Od grudnia 1945 członkini Komitetu Organizacyjnego Koła AK, a po jego utworzeniu [marzec 1947] członkini RN Koła AK.

W 1947 była również współzałożycielką Studium Polski Podziemnej w Londynie. W lipcu 1948 wyjechała na zaproszenie teozofów do Indii, gdzie 25 października 1948 utonęła przy ujściu rzeki Adyar do Oceanu Indyjskiego.

 

Odznaczona:

 

Krzyżem Walecznych - 23.IX.1944

Virtuti Militari V klasy - 23.IX.1944

 

powrót