Franciszek Niepokólczycki "TEODOR"

1900 - 1974

Pseudonimy: Szubert, Franek, Teodor, Żejmian, Halny.

Oficer służby stałej saperów WP: major (1939), podpułkownik (11.XI.1941), pułkownik (28.IX.1944).

Urodzony 27 października 1900 w Żytomierzu, syn Antoniego, stolarza, i Pauliny Sielskiej.

Od 1911 uczył się w progimnazjum rosyjskim w rodzinnym mieście, od 1917 w domu, a od 1918 w Gimnazjum Polskiej Macierzy Szkolnej im. Tadeusza Czackiego.

Świadectwo dojrzałości otrzymał jako ekstern w 1919 w rosyjskim III Gimnazjum w Żytomierzu. Od listopada 1918 członek Polskiej Organizacji Wojskowej - POW (poprzednio już od marca 1917 wykonywał dorywczo zlecenia tej organizacji).

W 1919 mianowany komendantem POW Okręgu Żytomierz.
Podczas wojny polsko-bolszewickiej aresztowany przez NKWD, zbiegł z więzienia. W 1920 został zastępcą dowódcy oddziału partyzanckiego przy Dowództwie Frontu Ukraińskiego.

W 1922 rozpoczął służbę w Wojsku Polskim.
W wojnie obronnej Polski, we wrześniu 1939, dowódca batalionu saperów w Armii "Modlin" gen. E. Przedrzymirskiego-Krukowicza.

27 września 1939 zgłosił swój akces do Służby Zwycięstwu Polski [SZP].

Początkowo pełnił funkcję szefa "sztabu dywersji" w Oddziale III Dowództwa Głównego SZP [Referat IIIc].

W 1940 został szefem nowo utworzonego Związku Odwetu [ZO], podlegającego Komendzie Głównej Związku Walki Zbrojnej [ZWZ]. Kierował walką bieżącą ZWZ, sabotażem przemysłowym i komunikacyjnym oraz akcjami dywersyjno-bojowymi. 

W 1941 mianowany podpułkownikiem, w 1944 pułkownikiem służby stałej.

Od jesieni 1942 współorganizator Kedywu, w 1943 zastępca jego komendanta, płk. "Nila" - Emila Fieldorfa. W Kedywie kierował działem produkcji "Teodor". 4 XI 1943 odszedł do III Oddziału KG AK.
W Powstaniu Warszawskim szef Wydziału Saperów Oddziału III KG AK.

Po kapitulacji Powstania Warszawskiego w niewoli niemieckiej, jeniec Oflagu II C Woldenberg [Dobiegniew], w którym przebywał do stycznia 1945.

Po powrocie do kraju kontynuował działalność konspiracyjną. Początkowo zastępca pułkownika Antoniego Sanojcy, komendanta Obszaru "Południe" nowo utworzonej Delegatury Sił Zbrojnych.
Analogiczne stanowisko objął w utworzonym we wrześniu 1945 Zrzeszeniu "Wolność i Niezawisłość" [WiN].

Od listopada 1945 prezes Zarządu Głównego WiN.

Aresztowany przez UB 22 października 1946 w Krakowie, skazany na karę śmierci, zamienioną na karę dożywotniego więzienia. Zwolniony z więzienia w grudniu 1956.

Od 1958 był zastępcą dyrektora zakładu w Stowarzyszeniu Wynalazców Polskich, od 1961 referentem w Spółdzielni Pracy "Technomontaż", a od 1962 kierownikiem produkcji eksportowej w Spółdzielni Inwalidów i Emerytów Kolejowych.

Zmarł 11 czerwca 1974 w Warszawie.

 

Odznaczony:

 
Krzyżem Walecznych - 4 x
Srebrnym Krzyżem Zasługi [1928]
Krzyżem Niepodległości [1931]
Orderem Virtuti Militari V klasy [IX 1944]

 

 

powrót