Stanisław Wierzyński "KLARA"

Stanisław Wierzyński 1946

1910 - 1988

Oficer rezerwy piechoty WP: pchor. [1934], ppor. [15.VIII.1942], por. [IX.1944], kpt. rez. [1986].

Pseudonimy: "Korybut", "Maj", "Smotrycz", "Klara".

Urodził się we Lwowie 10 lutego 1910 roku. Był synem dziennikarza Hieronima Wierzyńskiego [1884-1943] oraz Marii z d. d'Abancourt [1886-1941?], nauczycielki gimnazjalnej.

Ukończył Uniwersytet im. Jana Kazimierza we Lwowie - kierunek Prawo i Nauki Dyplomatyczne. Aplikacji nigdy nie zrobił i w związku z tym nie pracował w zawodzie adwokata. Odbył jedynie w latach trzydziestych... praktykę konsularną w Budapeszcie. Swoje wykształcenie skierował ku ekonomii i organizacji pracy - ukończył w tym zakresie kilka kursów. Przed wojną pracował w Funduszu Pracy, który miał za zadanie przeciwdziałanie bezrobociu [tworzenie miejsc pracy poprzez organizację robót interwencyjnych]. Tam poznał swoją żonę, Romanę z d. Miller, z którą wziął ślub 1 września 1936 roku o godzinie 8.00 w kościele św. Bonifacego przy ul. Czerniakowskiej 2. Wraz z żoną zamieszkał przy ul. Belwederskiej 10.

W roku 1933/34 odbył kurs podchorążych rezerwy przy 13. Dywizji Piechoty - 43. psB i 26. pp. W kampanii wrześniowej 1939 był kierowcą w kolumnie samochodowej Dowództwa Łączności Kwatery Głównej WP [odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari], od października do listopada 1939 był oficerem do zleceń specjalnych gen. Mariana Januszajtisa i kurierem na Kresy Wschodnie.

Uniknął aresztowania pod koniec października 1939 - wówczas NKWD aresztowało gen. Januszajtisa oraz m.in. jego matkę, która była kierowniczką sekcji łączniczek w tajnej służbie łączności generała. Została ona potem skazana na śmierć i zaginęła w ZSRR.

Po zakończeniu kampanii wrześniowej odnalazł swoją rodzinę w Krzemieńcu i zdecydował, że razem wrócą do Warszawy. Zamieszkali przy ul. Mickiewicza 27.
W styczniu 1942 roku wstąpił do wydzielonej organizacji dywersyjnej ZWZ - AK "Wachlarz", gdzie pełnił funkcję sztabowego oficera werbunkowego i ewidencji personalnej w I oddziale "Wachlarza".

Decyzją z 15.08.1942 nadano mu stopień ppor. rez. piechoty.

W czasie służby w ZWZ-AK używał pseudonimów "Korybut", "Maj", "Smotrycz". 

Od lutego 1943, po rozbiciu przez Niemców IV Odcinka "Wachlarza" w Mińsku Białoruskim i reorganizacji "Wachlarza", przeszedł do Kedywu K-dy Gł. AK, gdzie działał w dziale "Legalizacji" Oddz. I - Organizacyjnego ["Magistrat", "Gromada"].

W Powstaniu Warszawskim walczył w zgrupowaniu Kedywu K-dy Gł. AK "Radosław", nosił pseudonim "Klara"; od 14.VIII.1944 był kwatermistrzem zgrupowania, a od 5.IX.1944 adiutantem ppłk. Mazurkiewicza; ranny.

Po upadku Powstania Warszawskiego trafił do oficerskiego obozu jenieckiego [Offizierlager] Oflag VII A w Murnau, gdzie wraz z mjr. Wacławem Chojną "Horodyńskim" spisał "Notatkę z przebiegu działań powstańczych Zgrupowania Radosław". Jest to zbiór ponad 50 kartek, na których odtworzony został przebieg działań bojowych zgrupowania "Radosław". Dziennik zaczyna się od odprawy sztabu zgrupowania 1 sierpnia o godz. 12:00. Kolejne dni walk opisane są w krótkich akapitach, omawiających dzień po dniu cały szlak bojowy: od Woli poprzez Stare Miasto, Czerniaków, Mokotów aż do wyjścia z kanałów w Śródmieściu.

"Klara" i "Horodyński" ukończyli pisanie "Dziennika" 5.V.1945, już po wyzwoleniu Murnau przez Amerykanów [29.IV.1945] - na 3 dni przed bezwarunkową kapitulacją wojsk niemieckich.

Po wyzwoleniu wstąpił do armii gen. Andersa we Włoszech, z którą wyjechał do Anglii.

Do Polski powrócił w 1947.

Ze względu na swoją AK-owską przeszłość był nękany przez UB, nie mógł dostać pracy w swoim zawodzie...

Krótko pracował w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej, skąd wyrzucono go na przełomie 1949/50. Następnie pracował w Instytucie Organizacji Mechanizacji Budownictwa, gdzie związał się z Sekcją Narciarską działającą przy Zrzeszeniu Sportowym "Budowlani Warszawa" [prezesem sekcji był Roman Skirgajło].

W połowie lat 50-tych został wiceprezesem Polskiego Związku Narciarskiego, którym był do 1963.
Wraz z trzema kolegami: Henrykiem Komorowskim, Zygmuntem Rakowieckim [adwokatem, Prezesem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego] oraz Stanisławem Ziobrzyńskim [1925-1989] był inicjatorem i organizatorem narciarskich Mistrzostw Świata w Zakopanem w 1962 roku. Była to pierwsza tej rangi międzynarodowa impreza w powojennej Polsce. Wkrótce został międzynarodowym sędzią w skokach narciarskich.

Działał w Polskim Komitecie Olimpijskim, pracował m.in. z Janem Mulakiem.

W późniejszym okresie udzielał się w organizacjach kombatanckich, m.in. był założycielem, przewodniczącym i wieloletnim seniorem Środowiska Żołnierzy "Wachlarza" - do 1986.

Powstanie Warszawskie - wrzesień 1944.

Ppłk. "Radosław" i por. "Klara" na Górnym Czerniakowie - rejon ulicy Solec.

W roku 1986 nadano mu w Londynie stopień kapitana.

Zmarł w Warszawie 7 września 1988 roku - cztery miesiące po gen. "Radosławie".

Pochowany wraz z żoną, Romaną z d. Miller [1903-1986] na Cmentarzu Komunalnym [d. Wojskowym] na warszawskich Powązkach.

Stanisław Wierzyński 1962

Odznaczony:

 

Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari [1939]
Krzyżem Walecznych

Krzyżem Armii Krajowej

Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami
Warszawskim Krzyżem Powstańczym

 

 

 

Stanisław Wierzyński 1978

Stanisław Wierzyński miał brata-bliźniaka Karola [1910-1924], ucznia, który zmarł w grudniu 1924 roku we Lwowie na gruźlicę oraz młodszą siostrę, Janinę Wierzyńską-Krusze [1914-1944], z wykształcenia handlowca, żołnierza-fotografa BiP KG AK - ps "Ewa", która poległa w Powstaniu Warszawskim 26.IX.1944 ok. godz. 15:00 w Śródmieściu. Ekshumowana i pochowana 27.IV.1946 na powązkowskim Cmentarzu Wojskowym, kwatera A22, rząd VII, grób 26. Razem z nią pochowana jest Anna Wierzyńska. Jej mąż, Harald Wiktor Krusze ożenił się powtórnie i wyemigrował do Edmonton w Kanadzie, gdzie zmarł w latach 1980-tych.

Wojskowe Powązki: kwatera A18, rząd 5, grób 26...

Jego syn, Maciej Wierzyński [ur. 1937], dziennikarz, jest obecnie [2004] redaktorem naczelnym nowojorskiego "Nowego Dziennika" [www.dziennik.com].

Córka Anna [1940-1995], była pracownikiem naukowym i wykładowcą Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie.

Jankowi Wierzyńskiemu dziękuję za udostępnienie zdjęć i cennych informacji o jego dziadku.

powrót