od 20 IX 1944 - 28. DP AK im. Stefana Okrzei

m.p. pl. Dąbrowskiego 2/4

kryptonim radiowy "Sławomir"

Był to liczebnie największy Obwód w warszawskiej AK. Oddziały śródmiejskie skupiały łącznie ok. 22.000 żołnierzy w czterech Rejonach, które po pierwszych walkach podzielono na "odcinki taktyczne".
Wobec kontrolowania przez Niemców głównej arterii przelotowej - al. Jerozolimskich - oraz linii Nowego Światu i Krakowskiego Przedmieścia, Obwód I uległ rozpadowi na izolowane od siebie ogniska walki: Śródmieście-Północ, Powiśle, Śródmieście-Południe, Stare Miasto i Czerniaków Górny.

Śródmieście-Północ
Część Obwodu I AK Śródmieście, nazywana w czasie powstania Śródmieście-Północ, zamykała się ostatecznie, tj. po utracie kontaktu ze Starym Miastem, od północy linią ulic Krochmalnej, Grzybowskiej i Królewskiej, od wschodu placem Małachowskiego i - po upadku Powiśla - Mazowiecką, Świętokrzyską do rogu Czackiego, a stąd tyłami domów parzystej strony Nowego Światu do rogu Brackiej i Alei Jerozolimskich. Przez Aleje Jerozolimskie pod osłoną barykady między domami nr 17 i 22 przebiegało jedyne połączenie obu części Śródmieścia. Aleje Jerozolimskie od rogu Marszałkowskiej do placu Zawiszy znajdowały się w rękach niemieckich. Południowa granica stanu posiadania biegła tu więc ulicą Chmielną, a następnie obejmując Dworzec Pocztowy na tyłach parzystej strony ulicy Towarowej. W Śródmieściu-Północ kwaterował przez cały czas powstania faktycznie dowodzący akcją powstańczą w Warszawie gen. Antoni Chruściel ("Monter"). Tam też znajdowały się po ewakuacji Starego Miasta kierownicze ośrodki wojskowe, administracyjne oraz polityczne wszystkich partii i stronnictw. Stan posiadania uzyskany w pierwszych dniach powstania zmieniał się tu tylko nieznacznie po opanowaniu przez powstańców niektórych obiektów, jak np. centrali telefonicznej przy Zielnej (20 sierpnia) czy Komendy Policji przy Krakowskim Przedmieściu i kościoła św. Krzyża (23 sierpnia). Władzę administracyjną sprawowały rejonowe delegatury rządu: Rejonu 2, obejmującego teren pomiędzy Nowym Światem a Marszałkowską, i Rejonu 3, obejmującego całą pozostałą część dzielnicy na zachód od Marszałkowskiej. Śródmieście-Północ ostrzeliwane było i bombardowane z powietrza szczególnie dotkliwie w pierwszej dekadzie września, po upadku Starego Miasta, równocześnie z natarciem niemieckim na Powiśle. Bomby i pociski z najcięższego moździerza niemieckiego "Karl", wielodniowy ostrzał z miotaczy min ("szafy", "krowy") burzących i zapalających, wszystko to powodowało znaczne zniszczenia i straty ludności w gęsto zabudowanej dzielnicy. Wszechstronne pogarszanie się sytuacji ludności skłoniło władze powstańcze do upoważnienia PCK, aby przeprowadził negocjacje w sprawie częściowej ewakuacji ludności cywilnej ze Śródmieścia. W konsekwencji w dniach 8 i 9 września w godzinach zawieszenia broni opuściło obie części Śródmieścia łącznie około 8000 ludzi. W związku z ogólną sytuacją obie części Śródmieścia zaniechały oporu - jako ostatnia walcząca część miasta - z chwilą podpisania w dniu 2 października 1944 r. układu o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie.
Śródmieście-Południe
Teren Śródmieścia na południe od Alei Jerozolimskich, wyodrębniony wojskowo w toku powstania jako Podobwód Śródmieście-Południe, a administracyjnie zarządzany przez Rejonowego Delegata Rządu IV Rejonu Warszawa-Południe, rozciągał się do placu Zbawiciela i przyległych ulic na tyłach niemieckiej dzielnicy policyjnej. Od wschodu granica powstańczego stanu posiadania biegła Alejami Ujazdowskimi od rogu Chopina do placu Trzech Krzyży, obejmując też sam plac z bliskim jego zapleczem w kierunku ulic Wiejskiej, Frascati, Książęcej oraz domy na Brackiej pomiędzy Żurawią i Nowogrodzką. Od strony zachodniej nieregularna linia graniczna przebiegała od Alei Jerozolimskich parzystą stroną ulicy Marszałkowskiej mniej więcej do ulicy Wspólnej, Wspólną do Emilii Plater, a następnie No-akowskiego i Polną za róg Mokotowskiej. Szczególnie dokuczliwymi punktami oporu niemieckiego były ufortyfikowane gmachy: BGK w Alejach Jerozolimskich, urzędu telekomunikacyjnego na rogu Poznańskiej i Nowogrodzkiej, oraz Sejmu, których nie udało się zdobyć przez cały czas powstania, jak też stacja telefonów przy ulicy Piusa XI nr 19 opanowana jednak 23 sierpnia. Do pierwszych dni września straty ludności były w tej części Śródmieścia stosunkowo niewielkie. Natomiast w tym samym czasie w rejonie alei Szucha Niemcy dokonywali masowych egzekucji na ludności spędzanej tam z okolicznych ulic. Po upadku Powiśla, równocześnie z natarciem niemieckim na linię Nowego Światu w północnej części Śródmieścia, wzmogło się też bardzo ostrzeliwanie z artylerii ciężkiej i najcięższej oraz bombardowanie z powietrza Śródmieścia-Południe, powodując wielkie straty wśród ludności. W rejonie Nowogrodzkiej, Żulińskiego oraz na Książęcej przy placu Trzech Krzyży niektóre domy przechodziły w zaciętej walce z rąk do rąk. Od 6 września do końca powstania kwaterowała przy ulicy Piusa Komenda Główna AK przeniesiona tu po zbombardowaniu 5 września gmachu PKO przy Jasnej. Śródmieście-Południe, podobnie jak i Północ, pozostało niezdobyte wojskowo do chwili zakończenia walk. Przymusowe wysiedlenie ludności cywilnej, zakończone zasadniczo do 7 października, oraz późniejsza ewakuacja szpitali powstańczych przebiegały tu po raz pierwszy od wybuchu powstania bez morderstw i aktów gwałtu.
Stare Miasto
Stare Miasto, które stanowiło organizacyjnie w planie działań powstańczych część I Rejonu Obwodu AK Śródmieście, zostało izolowane całkowicie od Śródmieścia, począwszy od 6 sierpnia. W historycznych granicach Starego i Nowego Miasta oraz przyległych terenów getta (początkowo aż do Stawek i linii ulicy Nalewki) znalazło się około 75 tysięcy ludności i około 7200 żołnierzy, w czym około 350 żołnierzy AL. Kwaterowała tu od 6 sierpnia - po przejściu z Woli - Komenda Główna AK, jak też Sztab Okręgu Warszawskiego AL, Pełnomocnik Rządu na Kraj, członkowie kierowniczych agend administracji cywilnej rządu RP w Londynie. Władzę administracyjną sprawowało Starostwo Grodzkie, choć równocześnie urzędował tu Okręgowy Delegat Rządu na Warszawę. Po wyparciu oddziałów powstańczych z terenu Stawek i dawnego getta oraz Muranowa (15 VIII) dalsza obrona Starego Miasta wobec bardzo silnych natarć niemieckich, ponawianych ustawicznie od 12 sierpnia, przebiegała na terenie ścieśnionym do rozmiarów około 1200 m szerokości i 600-1000 m głębokości. Po nieudanych próbach połączenia się z Żoliborzem i Śródmieściem i prawie całkowitym zburzeniu dzielnicy ogniem artylerii, moździerzy i bomb lotniczych podjęto ewakuację części obrońców kanałami - głównie do Śródmieścia-Północ - zakończoną rankiem 2 września. Ogółem ewakuowano: na Żoliborz około 800 osób (w tym około 300 żołnierzy AL), do Śródmieścia niespełna 1500 powstańców uzbrojonych oraz 3000 bez broni i lekko rannych. Niemcy po zajęciu 2 września ruin Starego Miasta dopuścili się bardzo licznych morderstw i gwałtów na ludności cywilnej, w szczególności na rannych pozostałych w szpitalach i schronach. Ofiarą bombardowania i niszczenia tej dzielnicy oraz rzezi po jej zajęciu padło co najmniej trzydzieści kilka tysięcy ludzi, drugie tyle dostało się w ręce niemieckie, znaczną ich część wywieziono do obozów koncentracyjnych.
Powiśle
Powiśle, a raczej jego północna część, zamknięta w granicach wyznaczonych ulicami: Oboźną, Browarną, Ks. Siemca, Lipową, Wybrzeżem Kościuszkowskim do Czerwonego Krzyża, tyłami ogrodów Zakładu św. Kazimierza, Pierackiego i Smolną do Nowego Światu - wchodziło organizacyjnie w obręb I Rejonu Obwodu AK Śródmieście. Bieg wydarzeń spowodował jednak, że powstańcze losy tej części Śródmieścia ukształtowały się odrębnie. W pierwszych godzinach powstania zdołano opanować kompleks budynków elektrowni miejskiej oraz gmach Związku Nauczycielstwa Polskiego przy ulicy Smulikowskiego, nie zdobyto natomiast obsadzonych przez Niemców budynków Uniwersytetu Warszawskiego, górujących nad dzielnicą, ani Pałacu Rady Ministrów. Władzę administracyjną na obszarze opanowanym przez powstańców sprawowała Delegatura Rejonowa (Rejon I Delegatury Warszawa-Śródmieście). W ciągu sierpnia ludność tej części miasta ucierpiała stosunkowo niewiele, choć w najbliższym sąsiedztwie, na ulicach zajętych przez Niemców (np. w rejonie Bednarskiej, Mariensztatu, Nowego Zjazdu) dokonywano morderstw, grabieży i przymusowo usuwano ludność z domów. Po upadku Starego Miasta główny nacisk niemiecki zwrócił się przeciwko Powiślu, począwszy od 4 września. Tego dnia zbombardowano i unieruchomiono pracującą dotąd na potrzeby miasta elektrownię, której obrońcy zmuszeni byli ewakuować się 5 września po południu. W dniach 5 i 6 września przeważające siły wroga wyparły oddziały powstańcze z Powiśla w kierunku Nowego Światu, równocześnie ludność wycofywała się tłumnie w głąb Śródmieścia. 7 września Niemcy obsadzili ostatecznie całą parzystą stronę Nowego Światu. Na opanowanym terenie dopuścili się licznych morderstw wobec ludności cywilnej (m.in. zabito rannych w szpitalach przy ulicy Drewnianej, Smulikowskiego i Konopczyńskiego).

Czerniaków
Czerniakowem nazywano potocznie w okresie powstania południowe Powiśle, to jest część nadwiślańskiej dzielnicy powiązaną przez ulicę Książęcą ze Śródmieściem-Południe, obejmującą obszary położone mniej więcej pomiędzy ulicami Ludną i Solec (poniżej wiaduktu mostu Poniatowskiego) na północy a Rozbrat do Górnośląskiej i Łazienkowską wraz z Fortem Czerniakowskim na południu. Teren ten stosunkowo mało niepokojony przez Niemców w sierpniu uzyskał poważną rangę w planach niemieckich po upadku północnej części Powiśla, w szczególności po rozpoczęciu działań zaczepnych przez armię marszałka Rokossowskiego na przedpolach Pragi.

10 i 11 września bombardowano Czerniaków z powietrza i ostrzeliwano artylerią, nacierając równocześnie z kilku kierunków. 12 września dzielnica odcięta została od Śródmieścia przez obsadzenie ulicy Książęcej, a siły niemieckie wzmogły nacisk zmierzający do odepchnięcia powstańców od brzegu Wisły, aby uniemożliwić ewentualny kontakt z walczącymi już o Pragę wojskami radzieckimi. W nocy z 15 na 16 września, gdy obrońcy Czerniakowa (żołnierze AK i oddziały AL) stłoczeni byli w ciasnym czworoboku ulic Wilanowska, Solec, Zagórna, Czerniakowska, przeprawiły się przez Wisłę z brzegu praskiego plutony zwiadowcze 1. Armii LWP, a następnie nad ranem - pod ciężkim ogniem niemieckich karabinów maszynowych i moździerzy - żołnierze 9. pp. z 3. DP 1. Armii Ludowego WP Wspólnie toczona w najcięższych warunkach, niesłychanie zacięta walka o każdy dom na przyczółku trwała do 21 września. Po ewakuacji części ludności cywilnej z ulicy Wilanowskiej w dniu 22 września rano - walkę kontynuowano do rana 23 września z niesłabnącą siłą i ogromnymi stratami. Część ocalałych żołnierzy I Armii, AK i AL, w tym wielu ciężko rannych, zdołano przewieźć w ostatnich kilkudziesięciu godzinach walki na brzeg praski. Ludność doznała na tym terenie w toku walk dotkliwych strat w zabitych i rannych, wiele osób, szczególnie mężczyzn podejrzanych o udział w powstaniu, padło ofiarą morderstw dokonanych przez oddziały hitlerowskie, które opanowały przyczółek.

Zgrupowanie I rtm. BOŃCZA Franciszek Sobecki
Zgrupowanie II kpt. GUSTAW Ludwik Gawrych
Zgrupowanie III por. KONRAD Juliusz Szawdyn
Zgrupowanie IV kpt. GURT Kazimierz Czapla
Zgrupowanie V por. SIEKIERA Roman Rożałowski
Zgrupowanie VI kpt. GOLSKI Stefan Golędzinowski
Zgrupowanie VII rtm. RUCZAJ Czesław Grudziński
Zgrupowanie VIII kpt. KRYBAR Cyprian Odorkiewicz
Zgrupowanie IX rtm. LELIWA Henryk Roycewicz
Zgrupowanie X por. OSTOJA Leon Gajdowski
Zgrupowanie XI kpt. SOSNA Gustaw Billewicz
Zgrupowanie XII mjr. SIENKIEWICZ Olgierd Ostkiewicz-Rudnicki
komendant Obwoduppłk. płk. RADWAN  Edward Pfeiffer
zastępcapłk. JESION Stanisław Klepacz, od 5 IX
szef sztabumjr. WOLA Bernard Romanowski
oficer operacyjny

mjr. BARTKIEWICZ Włodzimierz Zawadzki,

od 3 VIII d-ca zgr. i odcinka takt. BARTKIEWICZ

REJON I

STARE MIASTO, POWIŚLE

mjr. RÓG Stanisław Błaszczak

ODDZIAŁY NA STARYM MIEŚCIE

zgrupowanie I - baon BOŃCZA:

rtm. BOŃCZA Franciszek Sobecki

101. kompania

102. kompania

103. kompania

104. kompania Związku Syndykalistów Polskich

chor. ppor. LUBICZ Zalewski

st. wachm., ppor. Mierosławski

por. WILK Jan Sękowski

por. WROŃSKI Kazimierz Puczyński

baon NOW GUSTAW

kompania GERTRUDA

kompania HARCERSKA

kpt. mjr. GUSTAW Ludwik Gawrych, ranny 6 VIII Stare Miasto, kompanie GRAŻYNA i GENOWEFA walczyły w Śródmieściu

ODDZIAŁY NA POWIŚLU

zgrupowanie VIII KRYBARkpt. KRYBAR Cyprian Odorkiewicz

zgrupowanie III

por. kpt. KONRAD Juliusz Szewdyn

zgrupowanie VIII

por. BICZ Marian Mokrzycki

WSOP  ELEKTROWNIA  po 9 IX w baonie IWO

[w konspiracji baon UNIA d-ca kpt. "Krybar"]

kpt. CUBRYNA Stanisław Skibniewski

REJON II

 ŚRÓDMIEŚCIE-POŁUDNIE, GÓRNY CZERNIAKÓW

rtm. mjr. LITWIN Władysław Abramowicz

ppłk. BOGUMIŁ Władysław Garlicki, 28 VIII-2 X

 ODDZIAŁY W ŚRÓDMIEŚCIU POŁUDNIE

zgrupowanie VII - baon RUCZAJ

rtm. mjr. RUCZAJ Czesław Rudziński  [Lisowski]
1. kompaniappor. JASTRZĄB Adam Jaworski
- 134. plutonppor. NAŁĘCZ Władysław Jarczewski
- 135. pluton pchor. BICZ Tadeusz Rackiewicz
- 136. pluton "pocztowy"ppor. ZBIGNIEW Mieczysław Ćwikowski
2. kompaniappor. LONG Karol Gomułka
- 137. plutonpor. POMRUK Wincenty Olszewski
- 138. plutonpchor. GROM Zbigniew Domański
- 139. plutonpchor. BŁYSKAWICA Władysław Majdax
3. kompaniapor. KOSMA Zygmunt Manikowski, 1.VIII.1944
4. kompaniakpt. Cegielski Tadeusz Bartoszek
- 125. plutonppor. Sławek Sławomir Malczewski
- 126. plutonppor. Jasieńczyk Konstanty Jabłoński
- 127. pluton pchor. SIWY NN

1. dywizjon JELEŃ  7.  pułk ułanów lubelskich AK:

rtm. JEŻYCKI Lech Głuchowski, po 1 VIII przeszedł na Mokotów, 15 IX c. ranny Chełmska, popełnił samob.
- 1107. pluton [dowodzenia] ppor. HLEBOWICZ Andrzej Połoński
3. szwadron por. nowina Michał Sroczyński
- 1108. pluton ppor. wron Karol Wróblewski
- 1109. pluton ppor. prawdzic Lech Działowski
- 1110. pluton ppor. korycki Witold Psarski
4. szwadron por. kostecki Konstanty Bronikowski
- 1111. pluton ppor. jamont Mirosław Jasiński
- 1112. pluton [1-13 VIII osłona KG AK] ppor. STOLARZ Jerzy Kamler, 13 VIII Starówka
- 1119. pluton ppor. DĄBROWSKI Zdzisław Dziedzic

Oddział KB SOKÓŁ

rtm. SOKÓŁ Władysław Olszowski

Oddział PAL

por. kpt. OSA Oskar Seyfert

ODDZIAŁY NA GÓRNYM CZERNIAKOWIE

zgrupowanie V SIEKIERA, od 8.VIII.44 - KRYSKA

por. SIEKERA Roman Rożałowski, 1-8 VIII

kpt. mjr. KRYSKA Zygmunt Netzer, 8 VIII-12 IX c. ranny, ewakuowany za Wisłę

por. TUM Teofil Budzianowski, 12-15 IX, c. ranny

mjr. BICZ Edward Jaworowicz, 15-16 IX, Solec

kpt. SOWA ? Stępkowski, 16 IX

por. BACHUS Kazimierz Wasilewski, 16 IX

por. TROJAN Jan Żuchowski, 16 IX

por. IGOR Władysław Matusewicz, 20 IX Solec

por. KRET Tadeusz Wasilewski, 20-23 IX, c. ranny podczas przeprawy przez Wisłę

I baon TUR

kpt. TUR Zb. Specylak-Skrzypecki, ranny 12 IX Solec

por. TROJAN Jan Żuchowski, 16 IX Idźkowskiego 4/6

ppor. cz. w. JASZCZUR Józef Kędzierski

II baon TUM

por. TUM Teofil Budzanowski, ranny 12 IX

mjr. BICZ Edward Jaworowicz, 16 IX

por. WARSKI Tadeusz Chełmiński, 22 IX Solec

REJON III

zachodni odcinek ŚRÓDMIEŚCIE-POŁUDNIE

kpt. RATUSZ Władysław Brzeziński

zgrupowanie VI

kpt. GOLSKI Stefan Golędzinowski

3. batalion pancerny GOLSKI:

kpt. GOLSKI Stefan Golędzinowski

1. kompania

por. JASTRZĘBSKI I Jan Zborowski, po nim por. KARSKI Jan Kobyliński,

- pluton 149

- pluton 150
- pluton 151
2. kompania

por. STANISŁAWSKI Stanisław Czarnecki, po nim por. FRANCISZEWSKI Franciszek Doleżal,

- pluton 152
- pluton 153
- pluton 154
3. kompania

por. ZIELIŃSKI Zdzisław Zakrzewski

- pluton 155
- pluton 156
- pluton 157
4. kompania

ppor. PŁUG Jerzy Piętowski

- pluton 158
- pluton 159
- pluton 160
5. kompania

por. NN

- pluton 161
- pluton 1100
- pluton 1101

batalion BEŁT:

por. BEŁT Erwin Brenneisen 
1. kompania por. SKIBA [WŁODZIMIERZ] Ignacy Łyskanowski
1. plutonpor. SZWED Julian Normark
2. plutonppor. TOPÓR Zbigniew Krygier
2. kompaniapor. BUDZYŃ [BUDZISZ] Kazimierz Przecławski
1. pluton

por. OSTOJA Lucjan Kulej - do poł. sierpnia

por. PEŁKA Aleksander Tomaszewski - od poł. sierpnia

2. plutonpor. MAŃKOWSKI WACŁAW Jan Harasimowicz
- 3. pluton saperówppor. BYLIŃSKI STANISŁAW Józef Łowiński
3. kompaniappor. WIK Zenon Wiktorczyk
1. plutonppor. BENDERA NN
2. plutonppor. BOROWIEC Witold Kruszko
- 3. plutonpor. KARAKUŁ Tadeusz Sobieraj

batalion Zaremba:

rtm. Zaremba Romuald Radziwiłłowicz c. ranny 27 VIII
kompania Ambrozjapor. AMBROZJA Alfred Kurczewski
kompania Jurpor. JUR Jerzy Marcinkowski
kompania Witoldrtm. WITOLD Eugeniusz Jaworski

PODOBWÓD

ŚRÓDMIEŚCIE-POŁUDNIE

mjr. MECHANIK Stanisław Łętowski, 7-28 VIII

ppłk. SŁAWBOR  Jan Szczurek-Cergowski, 28 VIII-2 X

szef sztabukpt. LEWAR Bohdan Kwiatkowski, 28 VIII-2 X

Odcinek taktyczny TOPÓR

 Polna, Poznańska

ppłk. TOPÓR Jacek Będkowski

zgrupowanie GOLSKI - jak wyżej

kpt. GOLSKI Stefan Golędzinowski

batalion ZAREMBA-PIORUN - jak wyżej

kpt. PIORUN II Franciszek Malik, d-ca od 27 VIII

Odcinek taktyczny SARNA

 al. Jerozolimskie, Hoża, Marszałkowska

mjr. SARNA Narcyz Łopianowski

Oddziały liniowe:

zgrupowanie BEŁT - jak wyżej

oddział rtm. Sokoła

kompania por. Osy

 

baon DZIK WSOP - po 5 IX kompania por. DZIK Tadeusz Okolski
kompania ALpor. Gustaw Edwin Rozłubirski

Odcinek taktyczny LITWIN - BOGUMIŁ

 pl. Trzech Krzyży, al. Ujazdowskie, po Marszałkowską

rtm. LITWIN Władysław Abramowicz

ppłk. BOGUMIŁ Władysław Garlicki

Oddziały liniowe:

baon MIŁOSZ

ppłk. SŁAWBOR Jan Szczurek-Cergowski, do 28 VIII

mjr. MIŁOSZ Stanisław Jastrzębski

baon RUCZAJ - jak wyżej

rtm. mjr. RUCZAJ Czesław Rudziński [Lisowski]

Odcinek taktyczny KRYSKA

Górny Czerniaków

kpt. KRYSKA Zygmunt Netzer, 8 VIII-5 IX

ppłk. RADOSŁAW Jan Mazurkiewicz, 5 IX- 19 IX

kpt. JERZY Ryszard Białous, 20-23 IX

Oddziały liniowe:

zgrupowanie RADOSŁAW

na Czerniakowie od 5 IX

zgrupowanie wyniszczone walkami na Woli i Starówce po przejściu ze Śródmieścia na Czerniaków uległo reorganizacji: z resztek baonów ZOŚKA, PARASOL i komp. TOPOLNICKI utworzono batalion BRODA, żołnierzy z rozbitych baonów MIOTŁA i PIĘŚĆ wcielono do baonu CZATA 49

zgrupowanie V KRYSKA - jak wyżej

kpt. mjr. KRYSKA Zygmunt Netzer

REJON IV

Śródmieście-Północ, Stare Miasto, getto, Stawki

mjr. ppłk. ZAGOŃCZYK Stanisław Steczkowski, 1 VIII-5 IX, później z-ca

ppłk. PAWEŁ Franciszek Rataj, 5 IX-2 X,

po 20 IX d-ca 15. pp AK

ODDZIAŁY W ŚRÓDMIEŚCIU PÓŁNOC

zgrupowanie IV - baon GURT

kpt. GURT Kazimierz Czapla

zgrupowanie IX - baon KILIŃSKI

skład:

1. kompania WIGRY

- pluton 162.

- pluton 163.

- pluton 164.

2. kompania SZARE SZEREGI

- pluton 165.

- pluton 167.

3. kompania SZARE SZEREGI  -  JUNIOR

- pluton 166 I.

- pluton 166 II.

6. kompania WAWER

- pluton 168.

8. kompania Kedyw COLLEGIUM C - włączona 3 VIII

9. kompania WSOP [44. kompania] - włączona 2 VIII

- pluton 441.

rtm. LELIWA Henryk Roycewicz, c.r. 8 IX Nowy Świat

ppor., por. kpt. SZARY Stanisław Silkiewicz, p.o d-cy, 8-14 IX c.r. zmarł po kilku dniach

por. JARZĄBEK Władysław Janelli, p.o. d-cy, zbiorcza kompania utworzona z resztek 2. 3. i 6. kompanii

Zgrupowanie X, 1-6 VIII - batalion KILIŃSKI

skład:

4. kompania WATRA

- pluton 169.

- pluton 170.

- pluton 171.

- pluton 171 A.

5. kompania WYSOCKI - PHILIPS

- pluton 172.

- pluton 173.

7. kompania motorowa ISKRA

- pluton 174.

- pluton 174 A.

por. kpt. OSTOJA Leon Gajdowski, 

od 21 VIII z-ca d-cy baonu "RUM" 

zgrupowanie XI - batalion CHROBRY I

kpt. mjr. płk. SOSNA Gustaw Billewicz, c.r. 9 IX, 11 IX

kpt. dypl. KMITA Stefan Mich

zgrupowania i oddziały sformowane po 3 VIII 1944

zgrupowanie  BARTKIEWICZ

Królewska od Marszałkowskiej po pl. Małachowskiego

mjr. ppłk. BARTKIEWICZ Włodzimierz Zawadzki

skład zgrupowania:

4. kompania ŻMUDZIN:kpt. ŻMUDZIN Bolesław Kontrym
pluton Podkowapor. Sokalski Władysław Sowiński
pluton Strzelcapor. strzelec Bogdan Lewicki

pluton Rygiel - ODB 1147

drugi d-ca -

por. Rygiel Kazimierz Pogorzelski † 2 VIII

ppor. Ryski Leopold Kummant, od 2 VIII

1114. kompania ANDRZEJpor. Andrzej Prawdzic Kazimierz Czyż
pluton Leszczynypchor. leszczyna Zygmunt Lesz
pluton Robertapchor. Robert Kazimierz Wallman
pluton Wirapchor. wir Zygmunt Niemiński
pluton MałyniczaMAŁYNICZ NN
drużyna karabinów maszynowychppor. Pszczyński Zygmunt Hebdzyński
drużyna saperówsierż. Tadeusz Gil

kompania BOHUN [SKAŁA]:

drugi d-ca -

ppor. Bohun Jan Martynkin

por. skała Jerzy Bazylewski, d-ca od 28 VIII

116. pluton

ppor. Kandys Władysław Twardo

101. pluton

ppor. Lubicz Kazimierz Pawlicki
pluton OW-KBpor. setka Kazimierz Kaniok
1150. kompania LECHICZ:kpt. LECHICZ Józef Lechicz-Celica
pluton Damianapor. Damian Czesław Dzięgielewski
pluton Cyganapchor. Cygan NN
pluton Kutnoppor. Władysław Darmosz
oddział dywersyjno-bojowy Perkunpor. Fred Ferdynand Ziembicki
1149. kompania [KPN]kpt. Mazur Piotr Umiński
1. plutonpor. Kazimierz Miszczuk
2. plutonppor. Wiktor Skwarczyński
3. plutonpor. Józef Skrzypiński
100. kompania sztabowa [konsp. 101. komp. WSOP]kpt. newel Bogdan Didkowski
1. plutonrtm. Stachowicz Stanisław Żółkowski
2. plutonpor. Natan Henryk Zakrzewski
3. pluton gospodarczyppor. Sęk Jerzy Didkowski
4. pluton wartowniczy [kobiecy]por. Teresa Strzała Alicja Tyszkiewicz-Szebeko
5. pluton rusznikarskisierż. Fabian Tadeusz Fabianowicz
drużyna sanitarno-wartownicza por. Ewa Czarna Zofia Didkowska

zgrupowanie HARNAŚ

5 VIII - 3 IX Świętokrzyska

skład zgrupowania:

por. kpt. HARNAŚ Marian Krawczyk, 1-5 VIII d-ca komp. GRAŻYNA baonu GUSTAW 3 IX Mazowiecka

- grupa HARNASIA:

kompania GENOWEFA

kompania GRAŻYNA

OS JANUSZ

- kompania LEWARA

..

zgrupowanie CHROBRY  II

 Dworzec Pocztowy, Żelazna, Grzybowska, Towarowa

mjr. ZYGMUNT Brejnak, 6 VIII-2 X, c. ranny 28 VIII 
zastępcamjr. JERZEWSKI Andrzej Kownacki
szef sztabukpt. PROBOSZCZ Jan Jaroszek, 15 VIII Wronia

baon I

kpt. LECH-ŻELAZNY Tadeusz Przystojecki

baon II

por. kpt. LECH-GRZYBOWSKI Wacław Zagórski

baon im. SOWIŃSKIEGO - oddziały z III Obwodu Wola

ppor. OSTOJA Romuald Podwysocki, 1-6 VIII d-ca 3. komp. II Rejonu III Obwodu Wola
I baon szturmowy RUM - powstał 12 VIII 1944:kpt. dypl. RUM Kazimierz Bilski, 12 VIII-2 X

kompania Stefan

por. STEFAN Stefan Skórzewski
kompania Corda por. CORDA Kazimierz Bumos
kompania Iskra por. ISKRA Czesław Sitarz
kompania Watra ppor. WATRA Feliks Borecki

pluton Jeremi

por. JEREMI Jerzy Zborowski - do 12 IX 1944

oddziały liniowe IV Rejonu na Starym Mieście

Zgrupowanie XII:

baon im. ŁUKASIŃSKIEGO:

kompania TROKI - 1115

kompania SUPRAŚL -1116

kompania WKRA - 1117

kompania NIEMEN - 1118

kompania RADUNIA

mjr. w st. spocz. SIENKIEWICZ Olgierd Rudnicki-Ostkiewicz, 1-6 VIII d-ca odcinka SM-Zachód, 13 VIII

por. ZDAN Tadeusz Majcherczyk

por. KALINOWSKI Jerzy Kędzierski

por. SZCZEPAŃSKI Stanisław Poteralski

por. CHWAST Henryk Pokrzywnicki
ppor. Gedymin NN

Dywizjon 1806 z 1. pułku strzelców konnych AK:

I szwadron

- pluton 1143

- pluton 1144

II szwadron

- pluton 1145

- pluton 1146

rtm. NOWAK Czesław Nowacki

baon GOZDAWA  -  im. CZARNIECKIEGO

skład:

1. kompania wypadowa

2. kompania szturmowa

3. kompania

101. kompania saperów

kompania dowodzenia

oddziały te walczyły na odcinku KUBA - SOSNA

kpt. GOZDAWA Lucjan Giżyński, 

1-6 VIII d-ca Stare Miasto-Wschód

kompania PWP 17/S - załoga PWPW

mjr. w st. spocz. PEŁKA Mieczysław Chyżyński, 2-26 VIII, zdjęty z dowodzenia, skazany na śmierć, wyroku nie wykonano

baon WSOP DZIK

por. kpt. DZIK Tadeusz Okolski

zgrupowanie - baon LEŚNIK

zorganizowane 3 VIII z zadaniem obrony rejonu:

Leszno - Żelazna - Grzybowska - pl. Żelaznej Bramy - pl. Bankowy - Rymarska

skład:

ppłk. LEŚNIK Jan Szypowski, c. ranny 18 VIII Pokorna
1. kompaniapor. bolek Jerzy Szypowski
- 1 plutonpor. kpt. WILNIANIN Jerzy Domianiak † 18 VIII Pokorna
- 2 plutonpor. LORD Tadeusz Stopczyk
- 3 plutonppor. SOWA NN
2. kompania

por. ludwik Janusz Szajer ? VIII

por. JAROŃ Stefan Kowalski

- 1 plutonpor. Michał Bartłomiej Jahn
- 2 plutonppor. ROBAK NN
kompania miotaczy ogniapor. haliński Władysław Miładowski
- 1 plutonJUR Franciszek Błyskiniewicz
- 2 plutonPolak Roman Kot
- 3 plutonRoberto Leszek Niklewicz
sanitariatNN
oddział specjalny [prod. granatów, min, butelek]kpt. MAREK NN
oddział zwiadowczypor. SZARY Marian Gorzkowski

inne oddziały:

baon PKB WKRA

kpt. mjr. BARY Włodzimierz Kozakiewicz, d-ca żandarmerii Grupy "Północ"

baon KB NAŁĘCZ

por. kpt. NAŁĘCZ Stefan Kaniewski

VI baon OW PPS

mjr. WŁADYSŁAW Włodzimierz Miszewski, 18 VIII

VI baon Milicji PPS

kpt. GNAT Władysław Wilczyński

Brygada Zmotoryzowana NSZ KOŁO

płk. KOŁODZIEJSKI Zygmunt Reliszko

Dyon Motorowy Obszaru

por. rez. BARTKOWSKI Witold Grzymała-Busse

GRUPA "PÓŁNOC" 7 VIII - 5 IX

Stare Miasto - Wola - Żoliborz - Kampinos

komendant

płk. dypl. WACHNOWSKI Karol Ziemski

zastępcy

płk. KORTUM Antoni Sanojca, c. ranny 9 VIII

płk. kaw. JESION Stanisław Klepacz

szef sztabupłk. dypl. FLORIAN Jan Lamers

kwatermistrz

mjr. w st. spocz. SIENKIEWICZ Olgierd Rudnicki- Ostaszkiewicz, 7-9 VIII > kwatermistrz, † 13 VIII

płk. kaw. JESION Stanisław Klepacz

szef sanitariatu

ppłk. dr SKIBA Cyprian Sadowski, 9-14 VIII

płk. dr TARŁO Stefan Tarnawski, 14 VIII-5 IX, z KG AK

szef BiPpor. rtm. EUGENIUSZ Jan Dobraczyński, 7 IX na Mokotów
duszpasterstwo

ks. TRZCIELSKI Henryk Szlarek, c. r. 13 VIII Bielańska

ks. WALERIAN GERMAN Walerian Pączek, Pallotyn

oddziały odwodowe d-cy Grupy "Północ"

- baon PARASOL - ze zgrupowania RADOSŁAWpor. JEREMI Jerzy Zborowski
- baon CHROBRY I - ze zgrupowania SOSNAmjr. SOSNA Gustaw Billewicz  c.r. 9 IX, 11 IX
- baon WIGRY - ze zgrupowania RÓGkpt. TRZASKA Eugeniusz Konopacki
- kompania szturmowa WYRWY - zorganizowana ok. 26 VIII 1944

Zachodnio-północny odcinek taktyczny

zgrupowanie RADOSŁAW - PAWEŁ:

ppłk. płk. RADOSŁAW Jan Mazurkiewicz, 1-11 VIII, c.r. Stawki, ponownie dowodził: 27 VIII-2X

ppłk. PAWEŁ Franciszek Rataj, p.o. 12-27 VIII

mjr. BOLEK Wacław Janaszek, szef sztabu, † 27.IX.

Brygada Dywersyjna BRODA 53:

kpt. JAN Jan Kajus Andrzejewski † 32 VIII Senatorska

- baon ZOŚKA:

 1. kompania MACIEK

 2. kompania RUDY

 3. kompania GIEWONTA

kpt. JERZY Ryszard Białous
- kompania DYSK por. LENA Wanda Gertz
- kompania TOPOLNICKI kpt. TOPOLNICKI Jan Misiurewicz † 21 IX Wilanowska 5
baon MIOTŁAkpt. NIEBORA Franciszek Mazurkiewicz † 11 VIII Stawki
baon CZATA 49mjr. WITOLD Tadeusz Runge
baon PIĘŚĆ:mjr. OKOŃ Alfons Kotowski † 30 IX Budy-Zosiny
- kompania Zemstapor. PORAWA Stefan Matuszczyk
- pluton AGATONpor. AGATON Stanisław Jankowski
kompania KOLEGIUM A z Kedywu OWpor. OLSZYNA Tadeusz Wiwatowski † 11 VIII Stawki
kompania WALIGÓRA z bat. SOWIŃSKIEGOpor. kpt. WILNIANIN Jerzy Domianiak † 18 VIII Pokorna
baon PARASOL - w odwodzie Grupy "Północ"por. JEREMI Jerzy Zborowski † ok. 23 IX

Zachodnio-południowy odcinek taktyczny

zgrupowanie SIENKIEWICZ -  KUBA - SOSNA

mjr. w st. spocz. SIENKIEWICZ Olgierd Rudnicki- Ostaszkiewicz, 7-9 VIII > kwatermistrz, † 13 VIII

ppłk. płk KUBA Stanisław Juszczakiewicz, c.r. 13 VIII

mjr. SOSNA Gustaw Billewicz  c.r. 9 IX, † 11 IX

skład zgrupowania:

- baon CHROBRY I

- baon ŁUKASIŃSKI

- kompania BARY - żandarmeria PKB

- kompania P-20 [BUG]

- kompania zmotoryzowana RYSZARD

- kompania ppor. BATURY z baonu KILIŃSKI

- pluton ROJA

- kompania KB NAŁĘCZ

- pluton milicji OW PPS

- pluton NSZ

 

- część baonu GOZDAWA na Starówce

kpt. GOZDAWA Lucjan Giżyński
1. kompania wypadowakpt. PRUS Tadeusz Dąbrowski
2. kompania szturmowapor. WRONA Antoni Zawojski
3. kompania interwencyjnapor. LESZEK Lesław Kossowski
kompania dowodzeniapor. OGÓREK Julian Głowacki
101. kompania saperówpor. BENETT Stanisław Gordon

Wschodni odcinek taktyczny

zgrupowanie RÓG

mjr. RÓG Stanisław Błaszczak

skład zgrupowania:

- baon AK/NOW GUSTAW:

skład:

kompania Anna

kompania Aniela

kompania GERTRUDA

kompania HARCERSKA

Oddział Szturmowy Juliusz

harcerski pluton łączników

harcerski dziewczęcy pluton sanitarny

z tego baonu kompanie: GENOWEFA, GRAŻYNA i OS JANUSZ walczyły w Śródmieściu Północ w zgrupowaniu HARNAŚ [por. kpt. "Harnaś" - M. Krawczyk, † 3 IX]

Po upadku Starówki baony GUSTAW i HARNAŚ połączyły się pod komendą mjr. "Gustawa".

Kompania GRAŻYNA została skierowana na Górny Czerniaków.

Kompanię GERTRUDA po stratach jakie poniosła 13 VIII w wyniku eksplozji czołgu na ul. Kilińskiego rozwiązano.

- baon harcerski WIGRY:

kompania WITOLD

kompania CZESŁAW

kompania Edward

kpt Trzaska Eugeniusz Konopacki

- baon harcerski AK/NOW ANTONI:

rozwiązany 7.VIII.44

kompania ALICJA - po 9.VIII OS JULIUSZ

kompania ANNA

kompania ANIELA

po rozbiciu resztki wcielono do baonu GUSTAW

mjr Antoni Zygmunt Brockhausen

- baon Gozdawa -  CZARNIECKI:

wydzielone oddziały na Nowym Mieście:

kpt. DĄBROWA Zdzisław Żukowski

- grupa łączników

pchor. JERZY Jerzy Dąbrowski

- grupa gospodarcza

sierż. RUCIŃSKI

- 4. kompania strzelecka

kpt. DĄBROWA Zdzisław Żukowski

- 5. kompania strzelecka

por. JAWOR Roman Roth
- 6. kompania strzeleckapor. JAR Edward Radzikowski

Oddział Specjalny JULIUSZ

baon BOŃCZA:

- 104. kompania Związku Syndykalistów Polskich 

- baon KB NAŁĘCZ

- kompania motorowa ORLĘTA

- kompania LUBIEC

- kompania AL z baonu CZWARTACY

- I baon WSOP DZIK

 

wschodni odcinek obronny Starego Miasta

zgrupowanie TRZASKA [sformowane 26 VIII]

kpt. TRZASKA Eugeniusz Konopacki

skład zgrupowania:

 

- baon WIGRY

kpt. TRZASKA Eugeniusz Konopacki
- I baon WSOP DZIKpor. DZIK Tadeusz Okolski
- pluton ALpor. GUSTAW Edwin Rozłubirski

Grupa KAMPINOS

[patrz: II Obwód - Żoliborz]

mjr. OKOŃ Alfons Kotowski, d-ca baonu PIĘŚĆ,

9 VIII mianowany d-cą Grupy "Kampinos",

zginął w potyczce z oddziałami odgradzającymi 30 IX 1944 w rejonie Budy-Zosiny

OBWÓD IOBWÓD IIOBWÓD IIIOBWÓD IVOBWÓD VOBWÓD VI OBWÓD VII REJON VIII
ŚródmieścieŻoliborzWolaOchotaMokotówPragapowiat warszawski "Obroża"Samodzielny Rejon Okęcie