m.p. 1 VIII Działdowska 7, 2-5 VIII Górczewska 6, od 6 VIII Śródmieście Północ, 

kryptonim radiowy: "Waligóra"

Najważniejszym celem działania Obwodu III, ze względu na warunki terenowe Woli, było opanowanie linii wysokiego nasypu kolejowego. Dawało to bowiem stronie polskiej bardzo dobrą osłonę, pozbawiając Niemców najdogodniejszej dla nich podstawy wyjściowej do natarcia. Dla osiągnięcia tego celu należało więc, po uporaniu się ze słabymi stosunkowo siłami niemieckimi wewnątrz dzielnicy, nacierać zdecydowanie w kierunku zachodnim.
Pod względem organizacyjnym III Obwód dzielił się na trzy rejony, z których dwa (I i III) miały charakter zewnętrzny (I Rejon graniczył z IV Obwodem Ochota, III - z II Obwodem Żoliborz).
Rejony z kolei dzieliły się na zgrupowania bojowe, składające się z kilku lub kilkunastu plutonów, zależnie od swoich zadań. Ustalone jeszcze w 1940 kryptonimy dla Woli rozpoczynać się miary od litery W, natomiast numeracja plutonów od liczby 300 - kryptonimy te jednak nie przyjęły się.
Rejon I administracyjnie obejmował południową część Woli (Czyste). Był to obszar od południa ograniczony torami kolejowymi, biegnącymi wzdłuż ulic Kołomyjskiej i Skalmierzyckiej, od wschodu granicę Rejonu stanowiła ul. Karolkowa, aż do jej skrzyżowania z Wolską, Od północy I Rejon graniczył z Rejonem II na linii: Wolska do Sokołowskiej, Sokołowska do Górczewskiej i Górczewską na zachód do krańców miasta.

Rejon II obejmował Koło i tereny cmentarzy wyznaniowych: kalwińskiego, ewangelickiego, żydowskiego i katolickiego (powązkowskiego). Od południa graniczył z Rejonem I (granica jak wyżej). Granica północna biegła wzdłuż ul. Wawrzyszewskiej do torów kolei obwodowej i dalej wzdłuż tych torów aż do węzła w okolicach ul. Burakowskiej. Od północy Rejon II graniczył z IV Rejonem Śródmieścia wzdłuż ulic Karolkowej i Okopowej.
Rejon III obejmował obszar zamknięty od południa i wschodu granicą z II Rejonem, od północy - linią Powązkowskiej, od zachodu - granicą miasta.
Wola w chwili wybuchu powstania była siedzibą naczelnych władz wojskowych AK - w fabryce Kamlera przy Dzielnej 72 kwaterowała Komenda Główna AK. Działania powstańcze rozpoczęły się na Woli nieco przed terminem w związku z przypadkową strzelaniną i zagrożeniem tej właśnie kwatery Komendy Głównej. W toku początkowych działań opanowano wprawdzie szereg ważnych obiektów (m.in. cmentarze - ewangelicki, kalwiński, żydowski, fabrykę Pfeiffera i zakłady firmy Telefunken, magazyny mundurowe i żywnościowe na Stawkach, szkołę na Niskiej, w której uwolniono około 100 Żydów, a następnie również obóz koncentracyjny na Gęsiej, gdzie uwolniono 348 więźniów-Żydów), ale mimo zbudowania licznych barykad, a potem zażartej ich obrony nie zdołano zabezpieczyć skutecznie ważnych arterii przelotowych Zachód-Wschód, w szczególności ulic Wolskiej i Chłodnej. Początkowo wysunięte pozycje powstańcze zabezpieczały teren dzielnicy aż do ulicy Ostroroga przy Młynarskiej, a dalej do linii ulicy Działdowskiej. Czołgi nieprzyjaciela docierały jednak w głąb ulic Górczewskiej i Wolskiej. 4 sierpnia Niemcy wprowadzili po raz pierwszy do akcji przeciw powstaniu lotnictwo nurkujące, które dotkliwie zbombardowało ulice - Wolską, Górczewską i Młynarską. Począwszy od rana 5 sierpnia siły odsieczy niemieckiej pod ogólnym dowództwem gen. Reinefartha natarły ulicami Siedmiogrodzką, Kalinki, Wolską, Górczewską, Żytnią i Długosza w głąb dzielnicy, dokonując systematycznej rzezi ludności zajętych domów i wzniecając bardzo liczne pożary. Ofiarami tej rzezi, której główne nasilenie przypadło na 5 i 6 sierpnia, choć rozpoczęto ją już wcześniej, kontynuowano też w dniach następnych, padło - jak się szacuje - około 38 tysięcy ludzi. Wśród nich część personelu, chorych i rannych w szpitalach: Wolskim, św. Stanisława, św. Łazarza, Karola i Marii. 6 sierpnia oddziały hitlerowskie podległe Dirlewangerowi dotarły ulicami Chłodną, Ogrodową poprzez Hale Mirowskie i plac Żelaznej Bramy do odciętego dotychczas Pałacu Brühla, w którym znajdowali się między innymi gubernator dystryktu warszawskiego Fischer i Pałacu Saskiego, w którym przebywał dowódca garnizonu warszawskiego gen. Reiner Stahel. W dniach 7 i 8 sierpnia siły niemieckie umocniły się ostatecznie wzdłuż głównych arterii przelotowych Woli i ich przecznic, a w dniach między 8 a 12 sierpnia - po bardzo zaciętych walkach - opanowały rejon cmentarzy oraz części getta rozciągające się pomiędzy Wolą i ulicą Nalewki.

komendant

mjr. ppłk. WALIGÓRA Jan Tarnowski

oficer operacyjny

por. kpt. WILNIANIN Jerzy Domianiak, po 6 VIII d-ca komp. w zgrupowaniu "LEŚNIK", † 18 VIII Pokorna

kwatermistrz

mjr. TATERNIK Michał Janecki

oficer łączności

por. kpt. KULWIEĆ Eugeniusz Przybysz,

od 8 VIII w Składnicy Meldunkowej K-1 Okręgu

oddział osłony: pluton 300

ppor. LUDWIK Janusz Przedborski

REJON I [14 plutonów]

Czyste - Babice

por. BALBO [WIECZOREK] Stanisław Gawryszewski,

1 VIII pozostał przy d-cy Obwodu, oddziały Rejonu nie weszły do walki

szef sztabu por. WILNIANIN Jerzy Domianiak
oficer wywiadu por. TRANZYT
adiutant I ppor. HURAGAN
adiutant II ppor. KAROL
1. kompania por. STANISŁAW Kazimierz Wierzbicki
- pluton 302 ?
- pluton 303 ?
- pluton 304 ?
- pluton 305 ?
- pluton 306 ?
- pluton 307 ?
- pluton 308 ?
2. kompania por. MAT Kazimierz Młodnicki
- pluton 309 ?
- pluton 310 ?
- pluton 311 ?
- pluton 312 ?
- pluton 313 ?
- pluton 314 ?
- pluton 315 ?

REJON II

Koło - cmentarze

por. WIT Stanisław Lubański, c. ranny 4 VIII

kpt. HAL Wacław Stykowski

1. kompania [I zgrupowanie]por. JAŚMIN Władysław Kulasek
- pluton 316 ?
- pluton 317 ?
- pluton 318 ?
2. kompania [II zgrupowanie]ppor. GROMADA Aleksander Połoński
- pluton 319ppor. ORZECH Eugeniusz Oleszkiewicz
- pluton 325?
- pluton 342?
3. kompania [III zgrupowanie]ppor. OSTOJA Romuald Podwysocki
- pluton 320?
- pluton 321pchor. RYŚ Marian Lewandowski
4. kompania [IV zgrupowanie]ppor. PRUS Władysław Pietrzak
- pluton 343?
- pluton 344?
- pluton 345?

REJON III

Bema

kpt. WAGA Karol Kryński c. ranny 3 VIII bar. Wolska-Młyn., † 5 VIII

kpt. mjr. STEFAN Stanisław Stefaniak,

ze względu na brak broni oddziały Rejonu III nie weszły do walki, po przejściu na Starówkę kpt. STEFAN został d-cą kompani wolskiej w zgrup. "LEŚNIK"

III Batalion OW PPS im. Stefana Okrzei: kpt. WAGA Karol Kryński † 5 VIII bar. Wolska-Młyn.
- pluton 1 OW PPS?
- pluton 2 OW PPS?
- pluton 3 OW PPS?
- pluton 4 OW PPS?
- pluton 5 OW PPS?
- pluton 6 OW PPS?
- pluton 7 OW PPS?
- pluton 8 OW PPS?
1. kompania ?
- pluton 346?
- pluton 347?
- pluton 348?
- pluton 349?
- pluton 350?
- pluton 351?
- pluton 352?
2. kompania ?
- pluton 353?
- pluton 354?
- pluton 355?
- pluton 356?
- pluton 357?
- pluton 358?
- pluton 359?
OBWÓD IOBWÓD IIOBWÓD IIIOBWÓD IVOBWÓD VOBWÓD VI OBWÓD VII REJON VIII
ŚródmieścieŻoliborzWolaOchotaMokotówPragapowiat warszawski "Obroża"Samodzielny Rejon Okęcie