Oddział Bojowy Kontrwywiadu K-dy Gł. AK

"Wapiennik" - "993/W"

Oddział bojowy Kontrwywiadu K-dy Gł. Armii Krajowej, podlegał bezpośrednio mjr. Stefanowi Rysiowi pseud. "Józef" - "Fischer", zastępcy szefa Kontrwywiadu Oddz. II K-dy Gł. AK Bernarda Zakrzewskiego "Oskara", powołany został do życia w listopadzie 1941 i nosił najpierw kryptonim "Wapiennik", zamieniony później na "993/W" ["Wykonawczy"].

Zespół przeznaczony był do likwidacji rodzimych i niemieckich agentów Abwehry i Gestapo zagrażających Komendzie Głównej AK, dlatego też w niektórych wspomnieniach określany jest jako "grupa likwidacyjna Oddziału II".

por. Leszek Kowalewski

"Twardy"

Początkowo w jego skład wchodziło tylko dwóch ludzi: por. Leszek Kowalewski "Twardy" i pchor. Tadeusz Towarnicki "De Vran" - "Naprawa". W drugiej połowie 1942 wcielono do zespołu dalszych kilku żołnierzy [patrol "Gila"], a jesienią tego roku kilku następnych [patrol "Szlaka"].

Patrol Ryszarda Duplickiego "Gila" stanowiło 5 żołnierzy z 7. pp AK "Madagaskar" - "Garłuch", w którym pchor. "Naprawa" był równocześnie dowódcą plutonu "ptaszków" ["Gil", "Sęp", "Puchacz", "Kobuz" i "Jur I"]. Później dołączyli tu por. "Ryś" [Janusz NN] i sierż. "Zadra" Czesław Teofilak. Patrol ten objął pchor. "Naprawa".

Nieco później, po wpadce w Górze Kalwarii grupy konspiracyjnej ppor. Jana Białka, do "993/W" wszedł Leon Bąk "Doktur", który wprowadził tu trzech swoich braci: Bolesława - "Szlak"; Stanisława - "Burza" i Hipolita - "Sosna" oraz pchor. Janusza Kowalczyka "Kieł".

Patrolem tym dowodził sierż. "Zadra" Czesław Teofilak, łączniczką od tej pory była Władysława Nowakiewicz "Sława" - "Mira".

W końcu 1942 zespół ten liczył 15 żołnierzy.

Pierwsza połowa 1943 - okres licznych uderzeń "993/W" - była także okresem jego dalszego rozwoju. W marcu tego roku por. "Twardy" dysponował już grupą liczącą ok. 30 żołnierzy.

Powiększony dwukrotnie oddział nadal dzielił się na patrole, zwane także "piątkami", złożone każdy z kilku żołnierzy i jednej łączniczki.

Patrolami tymi dowodzili:

Tadeusz Towarnicki "Naprawa" - z-ca por. "Twardego"

Kazimierz Markiewicz "Cug"

Bolesław Bąk "Szlak"

dr Stefan Rogowiec "Marno" [żołnierz "Baszty"]

"Sokół".

W tym czasie z oddziałem współpracowali lekarze: chirurg Wacław Jastrzębski "Bujny" i dr. Borkowski.

Oddział por. "Twardego" powiązany był blisko z analogicznym oddziałem - komórką likwidacyjną Oddz. II Obsz. Warsz. AK, którym dowodził najpierw por. łączn. "Aleksander" Dakowski, a później por. Roman Rozmiłowski "Srebrny".

por. Roman Rozmiłowski

"Srebrny"

Por. "Ryś" stworzył patrol w składzie: "Sokół", "Roch", "Jastrząb", "Kruk" i łączniczka "Nina" - Danuta Hibner.

Powstał też patrol "Cuga" Kazimierza Markiewicza w składzie: "Zakalec", "Bokser" i "Żil", po którego śmierci dołączono "Klawisza", a po śmierci "Boksera" - "Kmicica" i łączniczkę "Teresę" - Iza Horodecka.

Dzięki staraniom sierż. "Zadry" na początku 1943 oddział poszerzył się o kilku żołnierzy pułku "Baszta". Na czele patrolu "Zadry" stanął najpierw "Doktur" a potem "Szlak". Sam "Zadra" objął patrol złożony wyłącznie z ludzi z "Baszty".

Usamodzielnił się także patrol "ptaszków" pchor. "Naprawy", po którym dowodzenie przejął jego zastępca Ryszard Duplicki "Gil".

Już od wiosny 1943 rozpoczęła się dość ścisła współpraca pomiędzy por. "Twardym" i por. Stefanem Matuszczykiem "Porawą", dowódcą plutonu 214. w Obwodzie II Okr. Warsz. AK.

por. Stefan Matuszczyk

"Porawa"

19 lipca 1943 podczas wydobywania - przez żoliborski pluton 214. por. "Porawy" i zespół "Twardego" z "993/W" - broni zakopanej we wrześniu 1939, aresztowany został por. Leszek Kowalewski "Twardy". Po krótkim śledztwie został on rozstrzelany na podwórzu Pawiaka 27 lipca 1943.

Dowodzenie oddziałem "993/W" objął por. "Porawa", który - za zgodą dowódcy Obwodu II - zabrał ze sobą grupę swych dawnych żołnierzy z plutonu 214.

Jesienią 1943 stan "993/W" powiększył się do 87 ludzi, wobec czego oddział podzielono na dwa plutony. Pozwoliło to w przyszłości na zmienienie oddziału w kompanię dywersyjną.

W styczniu 1944 do "993/W" dołączyła licząca 30 ludzi grupa z plutonu dywersyjnego DB-22 Obwodu VI Praga. Do jednostki KG AK przyciągnął ich por. Józef Budzyński "Prawy". To ostatecznie zdecydowało o przekształceniu "993/W" w 3-plutonową kompanię liczącą około 120 żołnierzy. Nastąpiło to w I kwartale 1944.

Organizacja kompanii "993/W" przedstawiała się następująco:

dowódca kompanii: por. "Porawa" Stefan Matuszczyk

1. pluton: por. "Ryś" NN

2. pluton: pchor. "Naprawa" Tadeusz Towarnicki

3. pluton: ppor. "Prawy" Józef Budzyński

zespół rozpoznawczy: pchor. "Bomir" Jerzy Zbrożek, po nim kpt. "Fez" Felicjan Zawadzki.

Taka organizacja kompanii przetrwała do późnej wiosny 1944. W połowie maja zwierzchnik oddziału Stefan Ryś "Fischer" przekazał por. "Porawie" rozkaz przekształcenia oddziału w kompanię strzelecką. Wiązało się to z przygotowaniami do akcji "Burza". Kompania miała zostać włączona w skład batalionu "Pięść" tworzonego z komórek Oddz. II K-dy Gł. AK. Na czele batalionu stanął mjr. Alfons Kotowski "Okoń". Wiązało się to z kolejną reorganizacją oddziału, który musiał dostosować się do przyszłych walk ulicznych lub partyzanckich. Miejsce sekcji w plutonach odtąd zajęły drużyny.

25 VII 1944 kompania por. "Porawy" została formalnie podporządkowana mjr. "Okoniowi". Zmieniono numerację plutonów, którą uzależniono od starszeństwa i stopnia wojskowego ich dowódców.

W ciągu niespełna 3 lat swego istnienia oddział "Wapiennik" - "993/W" przeprowadził kilkadziesiąt akcji bojowych, m.in.:

1.VIII.1942 - rozbicie "Nadwywiadu Rządu Londyńskiego"

30.III.1943 - likwidacja oficerów Gestapo w restauracji "Europejska"

25.VI.1943 - zamach na Dürffelda i Śliwińskiego

8.X.1943 - likwidacja "Astona" w "Barze za Kotarą"

21.II.1944 - zamach na Wilhelma [Willy] Leitgebera i Rudolfa Peschela

31.III.1944 - likwidacja Komitetu Ukraińskiego

 

W lipcu 1944 organizacja kompanii przedstawiała się następująco:

dowodzenie: por. "Porawa" Stefan Matuszczyk

1. pluton [dawny 3.], d-ca por. "Prawy" Józef Budzyński [z-ca d-cy kompanii]

2. pluton d-ca ppor. "Naprawa" Tadeusz Towarnicki

3. pluton [dawny 1.] d-ca sierż. pchor. "Andrzejewski" Andrzej Zawadzki.

Ordre de Bataille zgrupowanie RADOSŁAW 1 VIII - 2 X 1944

Kompania "993/W" wzięła udział w walkach powstańczych w ramach zgrupowania Kedywu K-dy Gł. AK "Radosław". 1.VIII.1944 w czasie koncentracji na Woli kompania liczyła ok. 150 ludzi - przez co stała się główną siłą uderzeniową baonu "Pięść", do którego tuż przed Powstaniem Warszawskim wcielono także niewielki oddział ppor. "Agatona" Stanisława Jankowskiego z komórki legalizacyjnej "WD-68".

1.VIII.1944, cmentarz kalwiński. Dowódca baonu "Pięść" prezentuje zdobytą flagę.

Po śmierci por. "Naprawy" Tadeusza Towarnickiego [poległ 1.VIII.1944 na Woli] zmieniono nazwę kompanii na "Zemsta".

Oddział w czasie walk na Woli poniósł bardzo wysokie straty. Po przejściu na Stare Miasto 14.VIII.1944 baony "Pięść" i "Miotła" zostały rozwiązane, a ich żołnierzy wcielono do baonu "Czata 49". W tym czasie mjr. "Okoń" objął dowodzenie kampinoskim zgrupowaniem AK.